काठमाडौं । नेपालको सेयर बजार परिसूचक (NEPSE) पछिल्लो तीन महिनामा उल्लेखनीय रूपमा ओरालो लागेको छ। गत चैत १३ गते २९५०.१६ विन्दुमा रहेको नेप्से शुक्रबार २६४९.७६ विन्दुमा झर्दा कुल ३००.४० अंकको गिरावट आएको छ।
यस अवधिमा बालेन्द्र शाह (बालेन) नेतृत्वको सरकार गठन भएको तीन महिना पूरा भएको छ। यही अवधिमा सेयर बजारको कुल बजार पुँजीकरण करिब ५० खर्ब ९ अर्ब रुपैयाँबाट घटेर ४५ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यसअनुसार लगानीकर्ताको सम्पत्तिको बजार मूल्य करिब ४ खर्ब ७१ अर्ब रुपैयाँले घटेको देखिन्छ।
तथ्यांकअनुसार पछिल्ला तीन महिनाका ६२ कारोबार दिनमध्ये २३ दिन मात्रै बजार बढेको छ भने ३९ दिन बजार घटेर बन्द भएको छ। अर्थात् करिब ६३ प्रतिशत कारोबार दिन बजार नकारात्मक रह्यो।
सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट सार्वजनिक गरेपछि पनि बजारमा दबाब कायम रहेको देखिन्छ। बजेट भाषणको दिन २७६६.७८ विन्दुमा रहेको नेप्से हालसम्म ११७ अंकभन्दा बढीले घटेको छ। बजेटपछिका २० कारोबार दिनमध्ये ५ दिन मात्रै बजार बढ्दा १५ दिन भने गिरावट आएको छ।
क्षेत्रगत सूचकहरूमा उत्पादनमूलक समूहबाहेक अधिकांश उपसमूहमा कमजोरी देखिएको छ। तीन महिनाको अवधिमा ‘अन्य’ समूह २०.०६ प्रतिशतले घटेको छ भने लगानी समूह १३.५७ प्रतिशत, विकास बैंक समूह ११.५१ प्रतिशत र लघुवित्त समूह १०.१८ प्रतिशतले गिरावट बेहोरेका छन्।
विश्लेषण
यद्यपि, यी तथ्यांकले बजारको प्रदर्शन मात्र देखाउँछन्। सेयर बजारको उतारचढाव कुनै एक कारणबाट मात्रै निर्धारित हुँदैन। सरकारी नीति, बजेट, मौद्रिक नीति, ब्याजदर, बैंकिङ प्रणालीको तरलता, सूचीकृत कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था, लगानीकर्ताको मनोविज्ञान तथा अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक वातावरणलगायत विभिन्न कारकहरूको संयुक्त प्रभावले बजारको दिशा निर्धारण हुने गर्छ। त्यसैले बजारको सम्पूर्ण गिरावटलाई कुनै एक पक्ष वा सरकारसँग मात्र जोडेर निष्कर्ष निकाल्नु उपयुक्त हुँदैन।
